Afronden deel 1

Vandaag gestart met het afronden van mijn ontwerpcyclus. Nog 1 keer kritisch gekeken naar wat ik ontworpen heb, mijn 4V-model, en naar hoe ik het wil gaan inzetten binnen de school.
In deze laatste fase alles wat teveel is en wat kan  belemmeren weggehaald, kritisch gekeken of de verwachtingen en informatie scherp genoeg zijn. Fijne input gehad van collega's die hielpen om tot die scherpte te komen en op de valstreep nog woorden toevoegden. (aanleiding-context vormen-in context-buiten context= Prachtig!)
Morgen overleg met de directie om de (voorlopige) eindproducten te bespreken. En dan starten met het invoeringsproces en hopen dat het zijn vruchten gaat afwerpen, in ieder geval ten opzichte van het rekenonderwijs, mogelijk ook daarbuiten.

Ik kijk tevreden terug op dit ontwerpproces. Ik heb alle fases doorlopen, meerdere keren zelfs, en merk dat ik toch elke keer weer door ontwerp. Hoe de ideeën van klein, naar veel te groot en omvattend weer naar scherp en doeltreffend gaan. Ik verwacht dat er nog wel enkele rondes zullen gaan volgen, zeker wanneer de eerst gebruikservaringen input gaan leveren en de hele boel weer kritisch bekeken wordt.

Wat heeft het hopelijk ook gebracht?
In ons lopende schoolplan 2015-2019 staat:

Wij zijn een school waar kinderen zich vanuit eigen verantwoordelijkheid  ontplooien, waar we vakgebieden versmelten met kosmisch onderwijs, waar we ouders mede verantwoordelijk maken voor de ontwikkeling van hun kinderen, waar we kennis en ervaringen delen en waar je ont-moeting letterlijk mag  nemen.
Ja, wij zijn steeds meer een school waar anderen een voorbeeld aan nemen.
Montessorischool De Elzen, vrijheid om te groeien  

 

Ik hoop met mijn herontwerp onze (be)zoektocht langs verschillende Montessorischolen om zicht te krijgen op goede Montessori-rekenonderwijs te hebben beëindigd en dat we, zoals in het citaat, een innovatieve school zijn met, onder andere, rekenonderwijs waaraan een voorbeeld kan worden genomen.

 



Doelbepaling 4: sparren, kaderen, focus, schaven en bijstellen

In de aanloop naar afronding heb ik een prettige, pittige sparringsessie gehad met Adriaan. Centrale vraag was: "Hoe verhouden mijn trapmodel met indicatoren, het 4V-model en de levels met betrekking tot zelfregulatie zich tot elkaar". Al met al was er wel wat discussie nodig om tot een juiste duiding met betrekking tot mijn herontwerp te komen. Wat het mij heeft gebracht is dat ik nu scherper kan stellen wat ik voor ogen heb.

In mijn trapmodel is weergegeven wat ervoor nodig is om ons beoogde onderwijs te realiseren. Wat vraagt dat van de leerkracht? Wat heeft de leerling nodig? Wat betekent dat voor de componenten binnen ons curriculum? Het is een graadmeter om te bepalen waar we nu als school staan en waar we naar toe willen / moeten met als doel onze hogere missie te bereiken. De hogere missie staat beschreven in ons schoolplan als zijnde:

Onze belangrijkste taak is het begeleiden van kinderen in groeien naar sociale, kritische en verantwoordelijke mensen die een zelfstandige visie hebben op de wereld om hen heen en daarin verantwoorde keuzes kunnen maken.

De leerkracht staat centraal in mijn herontwerp. Talloze onderzoeken tonen aan dat de leerkracht bepalend is binnen goed onderwijs (Verbeek,2010, Verbeek & Veschuren,2010,).
Bij de leerkrachten op de Elzen kwam het signaal dat er te weinig structuur zat in de opbouw van het rekenwiskunde onderwijs. Er was te weinig eenduidigheid en dat leidde tot grote verschillen in het leerkracht handelen en in de kwaliteit van het rekenonderwijs.
Onderzoek toont aan dat de kwaliteit van het reken-wiskunde onderwijs staat of valt met de kennis van de leerkracht en zijn inzicht in de gehele ontwikkelingslijn van de leerling op rekenwiskundig gebied(KNAW,2009,Oonk & De Goey,2006, Verbeeck & Verschuren,2010, Van Groenestijn, Borghouts & Jansen,2011)

Om deze kennis, dit inzicht te stroomlijnen heb ik een generiek 4V-model ontwikkeld.

Dit 4V-model is gericht op het genereren van drijfvermogen (Boswinkel & Moerlands,2002; Verbeeck & Verschuren,2010;Lukassen & Sjoers,2011). Het kan toegepast worden op het kerndomein rekenen, maar ook op de kennis en vaardigheden die de leerkracht nodig heeft om autonoom, zelfregulerend leren op het kerndomein rekenen & wiskunde mogelijk te maken. Leerkrachten kunnen kinderen alleen ruimte bieden voor zelfregulerend autonoom leren wanneer ze een ruime kennisbasis hebben binnen het te ontwikkelen kerngebied. En daarnaast kunnen ze autonoom, zelfregulerend leren alleen mogelijk maken wanneer ze kennis hebben met betrekking tot de zelfdeterminatie theorie en autonoom leren (Verbeeck, 2010).

In mijn ontwerpenproducten speelt het 4V-model een belangrijke rol. Het biedt leerkracht te kans om de stappen binnen een leerlijn in te delen op 4 ontwikkelingsniveaus en hun instructie, begeleiding, opdrachten, toetsingen daarbij aan te laten sluiten. Het geeft inzicht in waar de leerling zich op dat specifieke moment zich in zijn ontwikkeling bevindt en wat dat vraagt van de leerkracht. Het dient dus als en taxonomie. Het geeft opvolgende, voorwaardelijke stappen aan.

Wanneer het 4V-model per leerlijn school breed wordt ingevuld, biedt het een inzicht in waar de leerling zich op dat moment zich bevindt en hoe de leerling zich verder kan ontwikkelen. Daarbij komt ruimte voor differentiatie, niet alleen divergent maar ook convergent. Het maakt mogelijk dat een leerling op 1 leerlijn al op een hoger ontwikkelingsniveau zit dan op een andere leerlijn. Een leerling kan zich horizontaal, verticaal of met een combinatie daarvan door 4V-model bewegen.

Het model kan wordt ook ingezet als observatietool. Het helpt leerkrachten om de zichtbare activiteiten van de leerling om te zetten naar een helder ontwikkelingsniveau, om zo te komen tot een assessment as learning. Wat moet er op ieder ontwikkelingsniveau bereikt worden? Hoe geef je daar effectief feedback op?

De materialen en speelleeractiviteiten kunnen in het 4V-model worden geclassificeerd naar het juiste ontwikkelingsniveau.

Nog niet ontwikkelt is een passend 4V-model voor de leerling. Een model waarop de leerling kan zien of aangeven waar hij per leerlijn staat in zijn ontwikkeling, wat de verwachtingen zijn per niveau en hoe hij daar invulling aan kan geven. Dit zou naadloos aankunnen sluiten op het werken met een portfolio als proof of learning in plaats van een rapportage vanuit de leerkracht. Dit zou het plaatje af maken. Dan is de optimale omgeving van autonoom zelfregulerend leren voor de leerling en door de leerkracht compleet.

Link naar doelbepaling.
Link naar literatuurlijst.
Link naar conceptmap 4V-model.
Link naar generiek 4V-model.
Link naar generiek 4V-model leerlijn.
Link naar 4V-model kennis.
Link naar 4V-model proces.
Link naar 4V-model observatielijst.
Link naar 4V-model classificatie rekenen.

Doorkijkje naar het werkveld

In mijn herontwerp staat de kennis en het vertrouwen van de leerkracht centraal. Dit vertrouwen is voorwaardelijk voor de vrijheid van de leerling.

Om deze kennis goed op te bouwen is inzicht in de doorlopende leerlijnen cruciaal. De eerste aanzet deze kennis te ontwikkelen binnen het team van Montessori bs. de Elzen ligt bij het leerteam rekenen. Hier moet een start worden gemaakt tot het ontwikkelen van een goed inzicht in de leerlijn rekenen. Na mijn pitch kwam er een mengeling van inzicht, "ja dat klopt" maar ook weerstand "ja, maar moet dat nu eerst".
Op dat moment kwam de feedback van Denise (leerteam HBO2PO)na mijn pitch naar boven: Vul niet te snel in, je wil feedback! Dus trok ik als kartrekker een keertje niet mijn kar, maar bedacht dat ik mijn kennis en input had doorgegeven en ik nu ging kijken wat het zou gaan doen.
En wat deed het dan.....
Collega's van iedere bouw hebben de doelen per bouw / leerjaar en de doelen vanuit SLO & Tule naast elkaar gelegd en gedestilleerd tot inzichtelijke, aansluitende doelen schoolbreed. Per bouw hebben de collega's bepaald wat de essentie is die de leerlingen moeten opdoen. De einddoelen per bouw zijn op elkaar afgestemd en we kwamen tot dialoog. Er kwam inzicht in de leerlijn van de leerling.

De uitwerking van de leerlijnen is nog niet op basis van de 4 niveaus van het 4V-model (deze stap was nu nog te groot) maar tijdens het overleg hoorde ik wel uitspraken als "inzicht vergroten", "eerst handelend dan pas echt schrijven", "met ons Montessori materiaal bieden wij veel meer dan wat de cito van het kind vraagt",  "wij gaan veel meer uit van inzicht en structuur dan de kerndoelen". Al met al wel een rijke voedingsbodem om te komen tot het invullen van de 4 niveaus en het handelen van de leerkracht daarop af te stemmen.  Nu is het zaak om door te zetten en het geheel naar een hoger niveau te tillen.
Mijn taak als kartrekker: informatie / kennis delen en aanzetten tot autonoom zelfregulerend leren ( of te wel: scaffolding bieden in de praktijk van mijn leerteam!). Er liggen kansen!

Link naar de bestanden
Uitwerking meten en meetkunde
Uitwerking getallen en bewerkingen

Doelbepaling "Beleid op het ontwikkelen in vrijheid"

Uitgangspunt: Leer mij het zelf te doen.

Hoger doel: Het begeleiden van kinderen in het groeien naar sociale, kritische en verantwoordelijke mensen die een zelfstandige visie hebben op de wereld om hen heen en daarin verantwoordelijke keuzes maken. Het kind leren zelf te leren en te doen. Het bevorderen van de zelfstandigheid.

Werkwijze: Het kind heeft de vrijheid om werk te kiezen dat aansluit bij zijn belevingswereld en niveau, in vrijheid ontdekkingen doen en daarmee de ontwikkeling van zijn gehele persoonlijkheid stimuleren. De leerlingen doorloopt de fases van geholpen worden, zelf kunnen en anderen helpen.

Voorwaarde: Het kind heeft een structuur nodig waarin hij wordt gezien en die hem richting geeft.

Uitwerking van deze structuur, in trapmodel eerste, brede verkenning.

Bouwstenen voor vrijheid

Vrijheid gericht op een optimale afstemming op individuele (leer)behoeftes van de leerling.

Externe regulatie[1] Onpersoonlijk georiënteerd	Regulatie door identificatie Controlgeoriënteerd	Intrinsieke regulatie Autonomiegeoriënteerd
Remember - apply[2]	Remember- Apply-Understand - analyse	Remember – Apply- Understand – Analyse - Evaluate – Create
Summatieve toetsing[3] Normgericht	Formatieve toetsing Criteriumgericht	Duurzame toetsing Ipsatief
Sturend rol leerkracht	Begeleidend rol leerkracht	Coachende rol leerkracht

Kennis, vaardigheden en attituden van de leerkracht t.o.v. vrijheid

Kennis van de einddoelen voor eigen jaargroep / bouw.	Kennis van tussen en einddoelen en ontwikkelingslijnen voor eigen bouw.	Kennis van tussen en einddoelen en ontwikkelingslijnen bouwoverstijgend.
Kennis van strategieën jaargroep / bouw	Kennis van strategieën voor en nakomende bouw.	Kennis van strategieën en plaatsing in de ontwikkelingslijn.
Gericht op reproduceerbaarheid van kennis en vaardigheden.	Gericht op produceerbaarheid van kennis en vaardigheden.	Gericht op reproduceerbaarheid, produceerbaarheid, conceptueel begrip en creatief / innovatief gebruik van kennis en vaardigheden.
Norm is leidend.	Competenties zijn leidend.	Persoonlijke ontwikkeling is leidend.
Assessment of learning.	Assessment of en as learning.	Assessment of, as en for learning.

Factoren voor de leerling t.o.v. vrijheid

Werkt aan de hand van algemeen opgestelde doelen	Werkt aan de hand van gepersonaliseerde algemeen opgestelde doelen.	Werkt aan de hand van persoonlijk opgestelde doelen.
Waardetoekennig is extrinsiek. Geen inzicht.	Waardetoekenning is verpersoonlijkt. Op basis van aannames.	Waardetoekenning is intrinsiek. Op basis van verwachtingen.
Toepasbaarheid is niet zichtbaar voor leerling.	Toepasbaarheid is direct voor de leerling.	Toepasbaarheid is vakoverstijgend voor de leerling.
Assessment is afhankelijk van de leerkracht.	Assessment door de leerling gericht op het product.	Assessment door de leerling, gericht op het product, proces en de persoon.
Toepassen.	Toepassen en inzicht.	Toepassen, inzicht en conceptueel begrip.
Planning door de leerkracht.	Planning in samenspraak met de leerkracht.	Eigen planning.

 

 

 

---

[1] Indeling gebaseerd op Zelf determination theory van Deci en Ryan.

[2] Indeling gebaseerd op Taxonomie van Bloom.

[3] Sluijsmans, D. Joosten-ten Brinke, D. (2012). Beoordelen van Leren